Borowik amerykański, złotak wyniosły czy złotoborowik wysmukły – jak właściwie się nazywa?

Borowik amerykański to popularna nazwa gatunku Aureoboletus projectellus. W polskich źródłach można spotkać również nazwy złotak wyniosły, borowik wysmukły oraz złotoborowik wysmukły, a wśród grzybiarzy funkcjonują także określenia regionalne, np. borowik wrzosowy czy „amerykan”.

Niezależnie od używanej polskiej nazwy chodzi o ten sam gatunek pochodzący z Ameryki Północnej. W artykule dla czytelności będziemy posługiwać się przede wszystkim określeniem borowik amerykański, ponieważ właśnie pod tą nazwą jest obecnie najczęściej wyszukiwany.

Zobacz koniecznie: Gdzie szukać grzybów? Sprawdź, pod jakimi drzewami rosną prawdziwki, kurki, rydze i maślaki

Jak wygląda borowik amerykański? Najważniejsze cechy

Borowik amerykański ma typową dla borowikowatych budowę, ale jego proporcje są bardzo charakterystyczne.

Trzon jest zwykle długi i stosunkowo smukły, z wyraźnymi podłużnymi żebrami lub siateczkowatym wzorem. To jedna z najważniejszych cech pozwalających zwrócić uwagę na ten gatunek.

Kapelusz ma zwykle barwę od brązowej i cynamonowej po rdzawobrązową lub czerwonawobrązową. Pod kapeluszem, zamiast blaszek, znajdują się rurki zakończone porami. U młodszych okazów są one jaśniejsze, żółtawe, a wraz z wiekiem mogą przyjmować bardziej oliwkowy odcień.

Miąższ jest jasny, niekiedy z lekko różowawym odcieniem. Sam wygląd pojedynczej cechy nie wystarcza jednak do bezpiecznego oznaczenia grzyba – należy oceniać cały owocnik oraz miejsce, w którym wyrósł.

Charakterystyczny wydłużony trzon i wyraźna ornamentacja jego powierzchni są opisywane również w literaturze mykologicznej dotyczącej Aureoboletus projectellus.

Borowik amerykański a prawdziwek – jak je odróżnić?

Borowik amerykański może na pierwszy rzut oka przypominać borowika szlachetnego, czyli prawdziwka. Najłatwiej zwrócić uwagę na proporcje owocnika oraz budowę trzonu. Borowik amerykański jest zwykle bardziej wysmukły, a jego długi trzon pokrywają bardzo wyraźne podłużne żebra lub szeroka siateczka.

Prawdziwek ma najczęściej bardziej krępą sylwetkę. Jego trzon, szczególnie u młodych okazów, może być pękaty, a delikatna jasna siateczka jest zwykle najlepiej widoczna w górnej części.

Różnią się również ekologią. Borowik amerykański jest bardzo silnie związany z sosnami i w Polsce często występuje w piaszczystych borach, także wśród wrzosów. Borowik szlachetny może natomiast tworzyć mikoryzę z różnymi gatunkami drzew.

Nie oznaczaj jednak znalezionego grzyba wyłącznie na podstawie jednej cechy. Przy identyfikacji należy oceniać cały owocnik.

Tabela ma charakter orientacyjny. Nie identyfikuj grzybów przeznaczonych do spożycia wyłącznie na podstawie pojedynczej cechy lub zdjęcia.

Borowik amerykański – zdjęcia. Na co patrzeć przy rozpoznawaniu?

Na zdjęciach borowika amerykańskiego zwróć szczególną uwagę na trzon. U dojrzałych owocników jest on wyraźnie wydłużony i pokryty podłużnymi żebrami lub szeroką siateczką. To znacznie lepsza wskazówka niż sam kolor kapelusza, ponieważ odcień grzyba może zmieniać się wraz z wiekiem, wilgotnością i warunkami, w których rośnie.

Warto obejrzeć również spód kapelusza. Borowik amerykański jest grzybem rurkowym – nie ma blaszek. Pory są początkowo jasne lub żółtawe, a u starszych owocników mogą przyjmować oliwkowe odcienie.

Kiedy rośnie borowik amerykański?

Borowika amerykańskiego można spotkać przede wszystkim latem i jesienią. Dokładny moment pojawienia się owocników zależy jednak od regionu oraz przebiegu pogody – szczególnie temperatury i wilgotności.

Tak jak w przypadku innych grzybów leśnych, nie warto przywiązywać się do jednej konkretnej daty. W ciepłym i wilgotnym sezonie owocniki mogą pojawiać się licznie, natomiast okres suszy wyraźnie ogranicza ich wysyp.

Czy borowik amerykański jest jadalny? 

No dobrze, czas na pytanie, które naprawdę interesuje większość grzybiarzy: czy borowik amerykański jest jadalny? Tak – to grzyb jadalny po obróbce.

W kuchni sprawdza się całkiem nieźle. Można z niego zrobić sos grzybowy, dodać do zupy, a także przygotować marynowane słoiczki na zimę. Jego smak jest mniej wyrazisty niż prawdziwka, ale konsystencja miąższu sprawia, że w sosie czy bigosie radzi sobie świetnie. Jest niskokaloryczny i bogaty w składniki odżywcze, więc spokojnie może gościć na stole.

Ciekawostka: w wielu domach borowik amerykański został już włączony do klasycznych przepisów – „zupa grzybowa” czy „pierogi z grzybami” coraz częściej powstają właśnie z nim. To taki kulinarny dowód, że intruz też może stać się częścią rodziny.

Zobacz koniecznie: Muchomor sromotnikowy – najgroźniejszy trujący grzyb. Jak wyglądają objawy zatrucia, które prowadzą do walki o życie

Z czym można pomylić borowika amerykańskiego?

Najbardziej oczywiste skojarzenie to borowik szlachetny, szczególnie gdy patrzymy przede wszystkim na brązowy kapelusz. Borowik amerykański ma jednak zazwyczaj znacznie smuklejszą sylwetkę i charakterystycznie żebrowany trzon.

Długi trzon może również przywodzić na myśl niektóre koźlarze, ale u koźlarzy powierzchnia trzonu pokryta jest charakterystycznymi kosmkami, a nie szerokimi podłużnymi żebrami typowymi dla Aureoboletus projectellus.

Nie opieraj identyfikacji wyłącznie na nazwie, kolorze kapelusza czy pojedynczej fotografii. Przy grzybach przeznaczonych do jedzenia należy ocenić cały owocnik.

Czy borowik amerykański wypiera prawdziwki?

Na razie nie ma podstaw, by twierdzić, że borowik amerykański masowo wypiera borowika szlachetnego w polskich lasach. Wiemy natomiast, że Aureoboletus projectellus bardzo skutecznie zasiedla nowe obszary i dobrze radzi sobie w naszych borach sosnowych.

Dlatego naukowców interesuje nie tylko sam zasięg gatunku, ale również jego długofalowy wpływ na rodzime zbiorowiska grzybów i relacje mikoryzowe. Szybkie rozprzestrzenianie nie jest jeszcze dowodem na wypieranie konkretnego rodzimego gatunku.

Podsumowanie – co warto zapamiętać o borowiku amerykańskim

• Borowik amerykański (Aureoboletus projectellus) to nowy gatunek grzyba z rodziny borowikowatych, który opanował polskie lasy.

• Występował w Ameryce Północnej, do Polski dotarł pod koniec lat 80., a pierwsze doniesienia pochodziły z Podlasia i Suwalszczyzny.

• Jest wysmukły, ma stosunkowo długi trzon z wyraźnymi pionowymi bruzdami i kapelusz o średnicy nawet 20 cm.

• Można go pomylić z prawdziwkiem lub borowikiem wrzosowym, ale trzon zdradzi jego tożsamość.

• Jest jadalny po obróbce i nadaje się do sosów, zupy i marynowania, choć smak ma mniej wyrazisty niż borowik szlachetny.

• Borowik amerykański to gatunek inwazyjny, który wypiera rodzime gatunki, ale dla grzybiarzy stanowi łatwy i obfity łup.

Opracowanie: AR
Zdjęcia: Shutterstock