Czym różni się tuja od cyprysika i które iglaki warto mieć w ogrodzie? Praktyczny przewodnik ogrodnika
PoradyCzy tuja i cyprysik to właściwie to samo, dlaczego widliczka nie znosi parapetu nad kaloryferem, jak uratować gwiazdę betlejemską po świętach i które iglaki faktycznie nadają się na „żywą choinkę” w ogrodzie? Na te i inne pytania odpowiada Łukasz Skop, autor bloga bezogrodek.pl – bez zbędnych uproszczeń, za to z dużą dawką botanicznego konkretu i praktyki z ogrodu oraz domu.
Najważniejsze informacje w skrócie
-
Tuja (żywotnik) i cyprysik to różne iglaki z tej samej rodziny, ale o innym pokroju, tempie wzrostu i wymaganiach.
-
Tuje rosną szybko, dobrze znoszą cięcie i najlepiej sprawdzają się na żywopłoty.
-
Cyprysiki rosną wolniej, są bardziej dekoracyjne i idealne do donic oraz rabat, ale bywają wrażliwsze na mróz i wilgoć.
-
Widliczka to roślina do terrarium lub „lasu w szkle” – wymaga niemal stuprocentowej wilgotności.
-
Poinsecja (gwiazda betlejemska) może kwitnąć co roku, jeśli zapewni się jej odpowiedni cykl światła.
-
Iglaki w donicach mogą pełnić rolę żywej choinki, a po świętach trafić do ogrodu lub na balkon.
Czym różni się tuja od cyprysika?
Tuje zna każdy – choćby tylko ze słyszenia, albo z tego, że nadają się na zimozielone żywopłoty. Sama nazwa „cyprysik” też brzmi znajomo, trudniej jednak wskazać, jak ta roślina właściwie wygląda. To też iglak, tak samo jak tuja, ale… botanicy, którzy wymyślają nazwy roślin, nie ułatwili ogrodnikom życia.
Zobacz koniecznie: Co posadzić zamiast tui? Proponujemy ciekawe rośliny na żywopłot.
W rzędzie „Cyprysowce” mamy więc rodzinę roślin „Cyprysowate”, a dalej rodzaje takie jak cypryśnik, cyprys, cyprysik, cyprzyk czy cyprysowiec. Jakby tego było mało, nawet same cyprysiki bywają do siebie w ogóle niepodobne, a niektóre odmiany wyglądają jak sobowtóry tui.
Spróbujmy jednak jakoś te iglaki rozróżnić. Tuje, znane też jako żywotniki, mają gęste, łuskowate igły, które z wiekiem mogą lekko brązowieć od środka, co jest zupełnie naturalne. Cyprysik natomiast prezentuje się delikatniej – jego pędy układają się miękko, tworząc misterną strukturę przypominającą koronkę. Warto też pamiętać, że tuje szybko rosną, więc wymagają regularnego cięcia, natomiast cyprysiki rosną wolniej, zatem dłużej utrzymują swój naturalny kształt. Cyprysiki są jednak bardziej wymagające od tui: mogą być bardziej podatne na uszkodzenie przez silny mróz i gorzej od tui poradzą sobie ze zbyt wilgotną ziemią. Ostatnia z łatwo dostrzegalnych różnic to zapach – pędy cyprysików z reguły mają lekko cytrusowy aromat, a u tui wyraźniej da się wyczuć żywicę. Na żywopłot lepsze będą tuje, ale jeśli szukamy małych iglaków do donic lub na rabaty, to warto poszukać wśród cyprysików, bo mają tyle różnych odmian, że jest w czym wybierać!
Jak dbać o widliczkę w domu?
Ta niewielka roślina doniczkowa ma dość wygórowane wymagania, ale jeśli tylko zapewnimy jej odpowiednie warunki, będzie bardzo ciekawą ozdobą domu.
Widliczka należy do prastarej klasy widłaków – roślin, które nie tylko nie kwitną, bo rozmnażają się (podobnie jak paprocie) przez zarodniki, ale też mają dość prostą budowę.
W warunkach naturalnych zasiedlają zacienione i bardzo wilgotne stanowiska.
W domu najlepiej będzie je trzymać w zamkniętych naczyniach – w terrarium, paludarium lub innym szklanym naczyniu.
Widliczki doskonale nadają się do tworzenia tzw. lasów w szkle.
Nie wymagają specjalnego podłoża ani temperatury – wystarczy im uniwersalna ziemia do kwiatów i temperatura pokojowa, około 21°C.
Koniecznie trzeba jednak zapewnić widliczce wysoką wilgotność powietrza, zbliżoną do 100%. Zdecydowanie nie jest to roślina, którą da się uprawiać w doniczce na parapecie, pod którym znajduje się kaloryfer. W takich warunkach roślina szybko zacznie zasychać.
Co ciekawe, istnieje widliczka, nazywana Różą Jerychońską (widliczka łuskowata, zmartwychwstanka), która potrafi poradzić sobie przez długi czas bez wody. Zwija się wtedy w ciasną, suchą kulkę, i w takiej postaci najczęściej jest sprzedawana. Aby odzyskała swoją zieloną formę, wystarczy umieścić ją na talerzyku z wodą.
Czy gwiazda betlejemska może rosnąć przez cały rok?
Gwiazdę betlejemską, znaną również jako poinsecję, często traktuje się jak roślinę sezonową, która po świętach ląduje w koszu, bo traci swój ładny wygląd.
Jednak w naturze poinsecja jest krzewem, który potrafi dorastać nawet do kilku metrów wysokości i kwitnie co roku.
I chociaż w warunkach domowych aż tak duża nie urośnie, to może ponownie zakwitnąć.
Po okresie kwitnienia, czyli w styczniu, warto przyciąć jej pędy do wysokości około 10-15 centymetrów (po cięciu roślina może nie mieć ani jednego liścia – ale to nie szkodzi). Wiosną zacznie intensywny wzrost, więc należy ją przesadzić do świeżej, żyznej ziemi i nawozić co dwa tygodnie nawozem dla roślin kwitnących.
Po okresie kwitnienia, czyli w styczniu, warto przyciąć jej pędy do wysokości około 10-15 centymetrów (po cięciu roślina może nie mieć ani jednego liścia – ale to nie szkodzi). Wiosną zacznie intensywny wzrost, więc należy ją przesadzić do świeżej, żyznej ziemi i nawozić co dwa tygodnie nawozem dla roślin kwitnących.
Latem powinna stać w jasnym miejscu, ale osłoniętym od palącego słońca – wtedy pięknie się zagęści. Aby ponownie zakwitła, trzeba ją trochę „oszukać” i od początku listopada codziennie zakrywać roślinę na 12-14 godzin, aby miała wrażenie, że dni są krótsze (można ją przenosić do ciemnego pomieszczenia lub zakrywać kartonowym pudełkiem). W ten sposób znów wytworzy charakterystyczne czerwone przykwiatki. Taka pielęgnacja wymaga cierpliwości, ale warto spróbować!
Zobacz też: Świąteczny DIY bukiet z głogu i poinsecji krok po kroku
Jakie iglaki nadają się na żywą choinkę do ogrodu?
Choinka, która po świętach nie trafia na śmietnik, lecz dalej rośnie w ogrodzie – oto prawdziwa magia świąt!
Do takiej roli doskonale nadają się świerki, szczególnie świerk kłujący o srebrzystych igłach, a jeszcze lepiej świerk serbski, który jest gęsty i smukły, więc nie potrzebuje dużo przestrzeni.
Świerki należy jednak sadzić z rozmysłem, ponieważ rosną stosunkowo szybko, więc jako ogrodowe choinki będą się sprawdzać przez co najwyżej kilka lat, a później zamienią się w wysokie drzewa.
Dużo bezpieczniejsza jest pod tym względem jodła koreańska, która rośnie wolno i jest bardzo gęsta, a przy tym nie kłuje i ma piękne fioletowe szyszki.
W małym przydomowym ogrodzie prawdziwą gwiazdą będzie sosna wydmowa ‘Chief Joseph’, której igły na zimę przebarwiają się na złotożółto, a dodatkowo jej maksymalna wysokość to zaledwie 3 metry. Do moich ulubionych drzew iglastych należy choina kanadyjska – co prawda ma giętkie gałązki, które nie utrzymają ciężkich świątecznych ozdób, ale zachwyca luźnym pokrojem i wystarczy ją ubrać w lampki, a będzie wyglądała jak wyjęta ze świątecznej pocztówki.
Jak pielęgnować golterię w doniczce?
Golteria rozesłana to roślina, która zimą potrafi rozweselić nawet najbardziej ponury dzień.
Jej błyszczące, ciemnozielone liście pięknie kontrastują z czerwonymi owocami, które utrzymują się aż do wiosny. Golteria lubi chłód – najlepiej czuje się w temperaturze około 10-15°C, więc w okresie grzewczym trzymaj ją z dala od kaloryfera.
Chociaż traktujemy ją często jako roślinę domową, to zdecydowanie lepiej będzie się czuła na świeżym powietrzu – na balkonie lub na zewnętrznym parapecie, dopóki temperatura powietrza utrzymuje się na plusie.
Ziemia powinna być lekko kwaśna i stale lekko wilgotna, ale nie mokra – nadmiar wody łatwo prowadzi do gnicia korzeni.
Golterię podlewamy miękką wodą, najlepiej przegotowaną lub deszczówką. Wiosną, gdy owoce już opadną, warto ją lekko przyciąć i przesadzić do większej doniczki.
Latem można ją wynieść na świeże powietrze, na balkon lub do ogrodu, w miejsce półcieniste. Zimą stanowi doskonały świąteczny akcent – można ją ustawić na stole, gdzie ze względu na swoje niewielkie rozmiary nie zajmie dużo miejsca.
Zobacz też: Najpiękniejsze krzewy owocowe, dzięki którym twój ogród będzie piękny również zimą
zdjęcia: shutterstock
tekst: Łukasz Skop
Autor tekstu:
Łukasz Skop – biotechnolog roślin i ogrodnik z pasji. Od 2012 roku prowadzi blog Bezogródek, gdzie dzieli się praktyczną wiedzą o roślinach, ogrodach i przyrodzie. Współpracuje z mediami, m.in. w programach Halo, ziemia! i Co z tego wyrośnie? emitowanych w Dzień Dobry TVN. Publikuje w magazynach Weranda oraz Weranda Country, jest redaktorem merytorycznym Gardeners' World. Edycja Polska i autorem książki Zrób ten zielnik. O roślinach potrafi opowiadać bez końca – i właśnie to jest w tym najpiękniejsze.