Najinteligentniejszy sąsiad zza okna? Poznaj gawrona
Zwierzęta w naturzeTowarzyskie i ciekawskie, żyją w wielkich stadach.
Razem budują gniazda, razem karmią i wychowują dzieci. Wiążą się ze sobą na całe życie. To one powinny być symbolem walentynek.
Ptak, który powinien być symbolem walentynek
Pamiętam lute śnieżne i mroźne. I spacerujące po białych skwerach gawrony.
Odbijały się fioletową czernią od śniegu i wyglądały pięknie w zimnych i skośnych promieniach słońca. Zawsze czułam do nich ogromną sympatię za godność i powagę, z jakimi piechotą przemierzały trawniki.
Dziś coraz rzadziej je widuję, bo populacja tych ptaków spada z roku na rok. Zresztą tak samo jak innych gatunków zwierząt.
Wszystko za sprawą naszych niepohamowanych skłonności do niszczenia natury.
Jak wygląda gawron?
Gawron to duży ptak z rodziny krukowatych, często mylony przez ignorantów z krukiem.
Jest od niego znacznie mniejszy, ma zupełnie inną sylwetkę, a na dodatek, inaczej niż kruk, jest gatunkiem synantropijnym, czyli takim, który przystosował się do życia w bardzo przekształconym przez człowieka środowisku. Chętnie zasiedla tereny blisko naszych osiedli, nie zważając, czy to miasto, czy wieś.
Lubi nas obserwować, pewnie dlatego w wielu gwarach nazywany jest gapą – bo się gapi.
Z natury nieśmiały; gdy jest dokarmiany, traci kompletnie czujność, co zazwyczaj nie wychodzi mu na dobre.
W minionych latach na terenie całej Europy gawrony były masowo trute i zabijane w przeróżny sposób.
Nie mam pojęcia dlaczego, bo to ptaki tak potrzebne środowisku, jak powietrze i woda. Poza tym są żywymi obywatelami planety i zabijanie ich jest w moim pojęciu ciężkim przestępstwem.
Zobacz też: Jak ptaki budują gniazda?
Gawron - społeczny geniusz z inteligencją, która zawstydza
Od lat 80. ubiegłego wieku ptaki krukowate zostały objęte ochroną, by ich wyniszczona populacja miała szansę się odrodzić. Co prawda nigdy nie wróciła do poprzedniego stanu, ale gawronów zrobiło się ciut więcej, by dziś znów zmaleć do pojedynczych, niewielkich grupek. Gawrony to ptaki równie społeczne jak ludzie, a może nawet jeszcze bardziej. Są bardzo towarzyskie i doskonale się czują, mając u boku wielu sąsiadów. Ich inteligencja znacznie przerasta średnią ptasiego IQ. Potrafią używać narzędzi i doskonale współpracować w rozwiązywaniu problemów. Samo „używać” to zbyt powierzchowne stwierdzenie, bo umieją nie tylko znaleźć, ale i dostosować narzędzie do aktualnej potrzeby. Na przykład wiedzą, jak z kawałka drutu zrobić haczyk, którym wyciągną smakołyk z miejsca, w jakie solidny dziób się nie wciśnie. Gdy gawron się zakocha, stara się oczarować pannę elegancją i ukłonami. Wygląda to naprawdę wzruszająco – poważny, ubrany w lśniący fioletem frak kawaler okrąża wybrankę dostojnym krokiem, kłaniając się za każdym razem, kiedy ta zaszczyci go spojrzeniem. Dodatkowo popisuje się donośnym krakaniem, które z pewnością jest wyznaniem podziwu dla jej uroku. Jeśli panna jest mu przychylna, spędzą razem całe życie. Bez kłótni, bez rozwodów czy delegacji. Razem – i to w dużej społeczności życzliwych sobie sąsiadów. Tak bezpieczniej jest gniazdować i wychowywać potomstwo. Przy ewentualnym ataku drapieżnika do obrony rusza cała kolonia.
Gawron to troskliwy ojciec i partner
Gawrony są bardzo dobrymi rodzicami. Jajka wysiaduje pani gawronowa, ale pan gawron zajmuje się jej wyżywieniem.
Karmi małżonkę przez cały czas wysiadywania i nie narzeka, że kuchnia to babska rzecz.
Dodatkowo nie spoczywa na laurach i, gdy maluchy się wyklują, wraz z połowicą uwija się, by zatkać od dwóch do pięciu rozdziawionych prosząco dziobków. Pisklęta przebywają w gnieździe aż miesiąc i cały czas karmione są przez oboje rodziców.
Jednak to nie koniec gawroniej troski o dzieci. Rodzice przez 150 dni, czyli do osiągnięcia przez pisklęta samodzielności, dbają, by maluchy nie schudły i nauczyły się wszystkich potrzebnych gawronom umiejętności. Nawet gdy młode gawrony osiągną już rozmiary dorosłych ptaków, różnią się od rodziców upierzeniem nasady dzioba.
Wyglądają, jakby wyrosła im w tym miejscu maleńka chryzantema z czarnych piór.
U dorosłego ptaka nasada dzioba łysieje wraz z upływem lat, dodając gawronowi powagi bielą nietypowej dla ludzi łysiny.
Poznaj też: Paszkot – ojciec idealny w świecie ptaków
Co jedzą gawrony?
Gawrony żyją w prawie całej Europie. Mniej więcej 20 procent polskiej populacji zimuje w kraju. Inne lecą w cieplejsze rejony Europy. Duże zimowe grupy gawronów to przybysze z terenów Rosji. Odlatują od nas wiosną. Menu gawronów zmienia się zależnie od pory roku. Latem są to głównie owady i ich larwy, poza tym małe kręgowce, jak myszy czy jaszczurki. Oczywiście ptaki nie gardzą zwłokami innych zwierząt i odpadkami, które i w zimie są dla nich łakomym kąskiem. Poza tym zimowe menu to ziarna roślin nasiennych, wygrzebane spod śniegu korzonki, orzechy i owoce.
Bardzo proszę, by wszyscy czytelnicy życzliwie spoglądali na te wspaniałe zwierzęta i nie szczędzili im przysmaków.
Poznaj też tego najsłodszego ptaszka, którego możesz wypatrzeć w Polsce: Raniuszek zwyczajny – mały ptak z długim ogonem.
Dorota Sumińska - doktor weterynarii, pisze ksiĄŻki, prowadzi audycje telewizyjne i radiowe o zwierzĘtach