chryzantemy

Kolorowe odmiany chryzantem upiększają jesienny ogród. Zobacz, jak uprawiać i pielęgnować chryzantemy, kiedy je sadzić i jak podlewać?

Rośliny ogrodowe

Chryzantemy symbolizują przyjaźń, szczęście i pomyślność. Jesienią zapewnią każdemu ogrodowi ostatnią w sezonie tak solidną dawkę koloru. I wcale nie boją się mrozu! Dlatego warto mieć je w swoim ogrodzie, w ziemi lub w doniczkach. Radzimy jak sadzić i uprawiać chryzantemy, a potem jak dbać o te piękne kwiaty należące do rodziny astrowatych.

odmiana chryzantem clara curtis
Odmiana chryzantem Clara curtis

Chryzantemy to jedne z najpiękniejszych jesiennych kwiatów, które warto mieć w ogrodzie. Z naszego tekstu dowiesz się:

Odmiany chryzantem, które lubią owady

Chociaż w październiku lato szybko ustępuje miejsca jesieni, a ogrody zdobią już tylko ostatnie kwiaty, słońce wciąż jeszcze im sprzyja i zachęca do rozwoju. Na ten właśnie moment przez cały rok czekały ogrodowe chryzantemy – skracające się dni pobudzają je do kwitnienia.Korzystają z tego motyle szukające ostatnich kwiatów, na których mogą się posilić przed znalezieniem bezpiecznego miejsca do zimowania. Wcześnie kwitnące chryzantemy zapewniają im doskonałe źródło pożywienia. Gromadzą się wokół nich razem z pszczołami, bzygami i innymi owadami zapylającymi.

Wiele szlachetnych odmian chryzantem ma pełne kwiaty, ściśle wypełnione płatkami. Dostęp do pyłku i nektaru jest wtedy utrudniony, a często nawet niemożliwy – szczególnie u chryzantem wielkokwiatowych. Odmiany o kwiatach pojedynczych lub podwójnych, z odsłoniętym i dobrze widocznym środkiem, są najbardziej pożyteczne. Owadowi łatwo na nich wylądować. To tylko jeden z wielu powodów, aby znaleźć dla takich chryzantem miejsce w ogrodzie – a są jeszcze inne. Odmiany chryzantem o prostych, stokrotkowych kwiatach znacznie lepiej zimują i niezawodnie kwitną każdego roku, poza tym pięknie pachną.

Odmiana chryzantem granatapfel
Odmiana chryzantem granatapfel

Chryzantemy należą do roślin z pracujących cały rok na swój sukces. Dzięki nim rabaty nie są puste, ponieważ od wiosny wypełniają je wspaniałą zielenią, a na przełomie października i listopada, dzięki kwiatom, ożywiają je i zapewniają dawkę intensywnych kolorów. Wybieraj do ogrodu kwiaty o luźnym pokroju, które z natury – nawet jeśli rosną pojedynczo i mają dość miejsca do wzrostu – nie tworzą półkulistego krzaczka.

Zimujące w gruncie chryzantemy najczęściej rosną wysoko i układają się w bukiety, podobnie jak to robią jesienne astry, rudbekie i dzielżany. Chryzantemy tworzące krzaczki w kształcie półkuli najlepiej wyglądają pojedynczo w donicach, które można ustawić na tarasie lub przy drzwiach wejściowych.

Odmiany chryzantem, które najpiękniej kwitną

Jedną z najwcześniej kwitnących i niezawodnych chryzantem ogrodowych jest odmiana ‘Clara Curtis’ – jej kwiaty zaczynają się otwierać już w pierwszym tygodniu października. Delikatne, kilkucentymetrowe płatki w różowym kolorze otaczają żółty środek. W szczycie kwitnienia tej chryzantemy kwiatów jest tak dużo, że całkowicie zakrywają zielone części rośliny, tworząc gotowy do ścięcia bukiet. Dorastają do około 70 cm wysokości, a ładna pogoda wydłuża żywotność kwiatów, które zdobią wówczas rośliny do trzech tygodni. 

Odmiana chryzantem starlet
Odmiana chryzantem starlet

Kiedy ‘Clara Curtis’ wchodzi w pełnię kwitnienia, zaczynają się otwierać kwiaty innej ogrodowej chryzantemy, jednej z najbardziej wytrzymałych. Można ją znaleźć pod różnymi nazwami: u nas pod bajkową nazwą ‘Isabella Rosa’, a za granicą jako serię odmian ‘Enbee Wedding’. To wysoka chryzantema w dobrych warunkach przekracza nawet 120 cm wysokości!

Podobnie jak wszystkie chryzantemy, również i ta odmiana nie ma kwiatów odpornych na mróz, jednak przygruntowe przymrozki jej nie szkodzą. Dla ochrony samych kwiatów przed niską temperaturą, tuż przed spodziewanym nocnym przymrozkiem można je spryskać wodą. Zamarzając, utworzy na płatkach cienką warstewkę lodu, pod którą płatki nie ulegną przemrożeniu. Rankiem, kiedy słońce ogrzeje kwiaty, a powietrze się ociepli i lód się stopi, kwiaty będą nienaruszone.

Najpopularniejsza odmiana barwna chryzantemy ‘Enbee Wedding’ to ta o różowych płatkach i żółtych środkach, ale są też inne: Salmon (łososiowa), Peach (brzoskwiniowa), Bronze (brunatna), Yellow (żółta), White (biała), Primrose (jasnożółta), Orange (pomarańczowa) oraz Honey (miodoworóżowa). Wszystkie dobrze zimują w gruncie, często nawet nie trzeba im dodatkowo okrywać korzeni.

Odmiana chryzantem White star
Odmiana chryzantem White star

Jak podlewać i pielęgnować chryzantemy zimą? 

Chryzantemy, które w listopadzie zdobią głównie cmentarze, często można uprawiać w ogrodzie. Kwiaty miewają jednak problem z przetrwaniem pierwszej zimy, ponieważ nie jest to najlepszy czas na sadzenie tych roślin (byliny kwitnące jesienią powinno się dzielić i przesadzać wiosną). Teraz resztki energii poświęcają na wydanie kwiatów i może im jej już nie wystarczyć na przyjęcie się i ukorzenienie w nowym miejscu. Jeśli udaje się przezimować kupione w październiku lub listopadzie chryzantemy, to najczęściej są to odmiany drobnokwiatowe (białe, żółte, bordowe lub czerwone). Te o zaledwie kilku, ale za to olbrzymich, kwiatostanach są znacznie bardziej wrażliwe na niską temperaturę i nawet jeśli przetrzymają zimę, nigdy już nie zakwitną tak samo obficie. Uzyskanie pojedynczego kulistego kwiatostanu na szczycie łodygi wymaga usuwania przez cały sezon pojawiających się liści pędów bocznych i dokarmiania roślin nawozem, a często także po prostu uprawy szklarniowej – tam można kontrolować temperaturę i oświetlenie, aby kwiaty zakwitły na czas. Zdecydowanie lepiej zatem postawić na chryzantemy drobnokwiatowe, które nie wymagają tak wielu zabiegów pielęgnacyjnych i łatwo zakwitają każdego roku.

Po przejściu mocniejszych przymrozków nadziemne części chryzantem zamierają – kwiaty i liście zamieniają się w brunatne suszki, które należy wyciąć nisko przy gruncie. Wszystkie chryzantemy skorzystają z lekkiego okrycia na zimę gałązkami świerkowymi lub jodłowymi, pod które można wrzucić kilka garści drobnych liści – jednak rosnące w zacisznych miejscach chryzantemy ogrodowe często i bez tego dadzą sobie radę, jak na symbol szczęścia i pomyślności przystało.

najpiękniejsze odmiany chryzantem
Od wiosny są wspaniale zielone, więc na rabacie nie ma pustki. Ale to dopiero jesienią chryzantemy pokazują, co potrafią, obsypując się kwiatami. Drobnymi, jeden przy drugim, albo ogromnymi kolorowymi kulami

Jak zrobić sadzonki chryzantem doniczkowych?

Najłatwiejszym sposobem rozmnażania chryzantem jest sadzonkowanie młodych odrostów, które pojawiają się u nasady rośliny i wyrastają z bryły korzeniowej. U niektórych odmian świeże pędy można zauważyć już jesienią, w trakcie kwitnienia, a u innych wyrosną dopiero wiosną. Wtedy też najlepiej odciąć je od rośliny matecznej, zagłębiając ostry nóż w ziemi i wykonując cięcie pod ziemią. Sadzonka powinna mieć długość od 5 do 10 cm. Dolne liście należy oberwać i wcisnąć sadzonkę do połowy jej długości pojedynczo do doniczki z własnoręcznie przygotowaną mieszanką uniwersalnej ziemi do kwiatów z dodatkiem rozdrobnionej gliny, która utrzymuje wilgoć, co sprzyja ukorzenianiu.

Po 3-4 tygodniach sadzonki zaczną rosnąć, a na miejsce docelowe można je wysadzić na początku maja. W ciągu roku z pojedynczej sadzonki z zaledwie kilkoma liśćmi wyrośnie okazała roślina, o średnicy przekraczającej nawet 70 cm, dlatego należy jej zapewnić dość miejsca do rozwoju i jak najwięcej słońca, które chryzantemy wprost uwielbiają.

10 polecanych, najpiękniejszych chryzantem, które warto mieć w ogrodzie

Romantica – wyróżnia się bordowymi końcówkami białych płatków, dorasta do wysokości ok 50 cm.

Solar – niska odmiana, do 30 cm wysokości, o pełnych drobnych kwiatach i słonecznożółtych płatkach.

Starlet – pojedyncze, oranżowe kwiaty z atrakcyjnymi płatkami w kształcie rurek. Dorasta do 50 cm.

White Star – śnieżnobiałe kwiaty o średnicy do 6 cm, wypełnione gęsto igiełkowatymi płatkami. Dorasta do50 cm wysokości.

Clara Curtis – okazałe kwiaty zbliżone kształtem i wielkością do rudbekii, jaskraworóżowe. Do  wysokości  nawet 70 cm.

Donna – wydaje kwiaty jak miniaturowe słoneczniki, dorasta do 50 cm wysokości.

Emily – żółte środki wspaniale kontrastują z krwistoczerwonymi płatkami. Dorasta do wysokości 60 cm.

Granatapfel – pomponowe kwiaty o fryzowanych, czerwonych płatkach ze złotą obwódką. Do 60 cm wysokości.

Isabella Rosa – bardzo wysoka odmiana, do 120 cm, o stokrotkowych kwiatach, silnie pachnących.

Poesie – pojedyncze kwiaty o żółtym środku i kremowych płatkach – doskonałe do bukietów. Do 60 cm.

Tekst: Łukasz Skop, autor bloga bezogródek.pl

Zdjęcia: shutterstock

Zobacz także: Na tropie jesiennych dam: najpiękniejsze odmiany chryzantem

Zobacz również