Powered by Spearhead Software Labs Joomla Facebook Like Button

Jak wybrać zdrowe składniki potraw wigilijnych?

Jak wybrać zdrowe i pełnowartościowe składniki potraw wigilijnych?
Jak wybrać zdrowe i pełnowartościowe składniki potraw wigilijnych?

Kiedy gotujemy dużo i pysznie na święta, postawmy na najzdrowsze produkty. Bakalie bez siarki, dobry olej, świeżą mąkę i niepodrobiony cukier.

Słodko i kolorowo

Nie ma co rezygnować zupełnie z cukru, wcale nie jest taki zły. Pod warunkiem że nie jest oczyszczony do białości. Ale uwaga, wcale nie musi być trzcinowy. Więcej, cukier buraczany może być brązowy, a trzcinowy biały! Wszystko zależy od tego, czy jest rafinowany. To podczas tego procesu powstają białe kryształki i brązowa, słodka masa zwana melasą.

Nierafinowany cukier jest brązowy. I kryje w sobie oprócz słodyczy odrobinę dobroci – żelaza, potasu i magnezu. Typ demerara jest sypki i delikatny w smaku, muscovado bardziej miałki, kleisty i karmelowy. Jeszcze więcej tych składników jest w melasie. Łyżeczka tego syropu zawiera tyle wapnia, co szklanka mleka, a żelaza tyle, co dziewięć jajek.

Jak kupować cukier?

Zdarza się, że producenci barwią rafinowany cukier karmelem i sprzedają go jako cukier brązowy. Jedyna rada, by go rozpoznać, to czytanie etykiety. Jest na niej karmel? W tych kryształkach nie ma nic ekstra. Oprócz ceny!

dobre bakalie

Kiedyś zimą nie sposób było upiec ciasto ze świeżymi owocami. Stąd tak wiele bakalii w makowcach, piernikach czy drożdżówkach. Suszone owoce często też stanowiły słodką przegryzkę w czasie świątecznego śpiewania kolęd.

Dziś świeżych mamy pod dostatkiem, ale jedzenie bakalii zimą stało się tradycją. I dobrze. Mają może trochę kalorii, ale za to upiększają cerę, poprawiają stan paznokci, regulują trawienie. I dbają o serce! Jednak bakalia bakalii nierówna.

Jak kupować suszone owoce?


• Wybieraj bezsiarkowe
Konserwowanie siarką (rozpoznasz ją na etykiecie po napisie E-220) sprawia, że bakalie tracą witaminy i naturalny zapach. U osób szczególnie wrażliwych lub uczulonych spożycie siarkowanych bakalii może wiązać się z nudnościami i bólami głowy. Są bardziej miękkie, ale marnie smakują. Kupujesz owoce na targu z kosza? Bezsiarkowe rozpoznasz po kolorze. Mniej atrakcyjnym! Morele będą brązowe, a nie pomarańczowe, śliwki ciemne i mocno pomarszczone. Nie masz pewności, jakie kupiłaś? Spokojnie. Dwutlenek siarki w większości można usunąć z owoców poprzez namoczenie ich w gorącej wodzie lub sparzenie na sitku.

• Lepiej unikaj owoców na wagę z otwartych pojemników
Nie tylko będą zwietrzałe, ale też łatwo rozwija się na nich pleśń.  

• Postaw na polskie bakalie
W naszych sklepach sprzedawane są głównie siarkowane śliwki suszone pochodzące z Chile. Kalifornijskie są bardziej miękkie, ale nie mają tyle smaku, co na przykład suska sechlońska, podsuszona i podwędzona śliwka z Małopolski.

reklama


Jak wybierać orzechy?


• Najlepsze są niełuskane
Łupina chroni je przed zepsuciem. W domu przesyp orzechy do przewiewnego worka, postaw w chłodnym miejscu. Dłużej będą świeże.

• Kupuj te sprzedawane z drewnianej skrzynki lub siatki
W folii mogą zawilgotnieć i pleśnieć.

• Sprzedawca pozwolił ci rozłupać orzech włoski?
Jeśli jest świeży, jego środek powinien być wilgotny i błyszczący, biały, a nie żółty.

• Wolisz orzechy łuskane?
Szybko się psują, więc wybieraj pakowane. W domu trzymaj je w ciemnych słoikach ze szkła albo ceramicznych pojemnikach. Uważaj na plastik, ponieważ orzechy bogate w tłuszcze mogą z nim wchodzić w reakcje, tworząc niezdrowe związki.

• Unikaj migdałów amerykańskiej produkcji
Tamtejsze prawo nakazuje je konserwować, co zapobiega pleśnieniu, ale też zabija dużą część witamin.

Chcesz obrać migdały ze skórki?
Zalej je zimną wodą i zostaw na 12 godzin. Po namoczeniu skórka odejdzie tak jak po polaniu wrzątkiem, a nie zniszczysz witaminy E i zdrowych tłuszczów. Do tego taka kąpiel powoduje, że migdały stają się miękkie i lekkostrawne.

Łuskasz orzeszki ziemne?
Strączki zawsze zgniataj dłońmi, a nie zębami. A potem umyj dokładnie ręce. Ponieważ fistaszki rosną w ziemi, są podatne na zarażenie kropidlakiem, szkodliwym grzybem.

Kompot z suszu na zdrowie i na szczęście
 

Zgodnie z tradycją do wigilijnego kompotu wrzucano trzy rodzaje suszonych owoców: śliwki węgierki, które miały odpędzać złe moce, antonówki przyciągające miłość i gruszki mające dać długowieczność. Tak czy inaczej, podawanie go na koniec wieczerzy ma sens, bo łagodzi podrażnienia żołądka i poprawia trawienie.

WEŹ:
2 garście jabłek; 2 garście gruszek; garść śliwek; laskę cynamonu; 2 ziarna ziela angielskiego; kilka goździków. Gotuj razem 30 minut.

WARTO WIEDZIEĆ
Aby kompot z suszu był bardziej esencjonalny, po ugotowaniu odstaw go wraz z owocami na noc do lodówki. Nabierze smaku. Chłodny możesz dosłodzić miodem.

Dobry tłuszcz

Nie możesz go unikać! Tylko w obecności oleju czy masła wchłaniają się witaminy A i D. Potrzebne są szczególnie teraz, zimą. Jeśli ich brakuje, spada odporność! Więcej, tłuszcze chronią też przed utratą ciepła i zmniejszają zmarszczki od środka. Trzeba się z nimi właściwie obchodzić, inaczej mogą zaszkodzić.

smażenie: Na zimno czy na gorąco?

Olej do smażenia musi mieć wysoki punkt dymienia, czyli moment, kiedy zaczyna się rozkładać. Najlepiej, jeżeli jes to powyżej 200ºC. Można zatem smażyć na: maśle klarowanym, oliwie z wytłoczyn, oleju ryżowym, oleju z pestek winogron, smalcu, oleju kokosowym. Do sałatek nadają się: tłoczone na zimno oliwa i olej rzepakowy, olej z pestek dyni, lniany, orzechowy.

Smalec, ale który?

Gęsi tłuszcz może być używany w wysokich temperaturach, nawet powyżej 200°C. W takim smalcu przeważa jednonienasycony kwas oleinowy, tak samo jak w oliwie. Dzięki temu może obniżać poziom złego cholesterolu. Po usmażeniu na nim mięso nabiera pięknego aromatu, a dzwonka ryb są idealnie soczyste.

Jaki Olej do śledzia? Rydzowy!

Wbrew pozorom taki olej nie ma nic wspólnego z grzybami. Powstaje z nasion lnianki, które mają charakterystyczny rudy kolor, stąd nazwa. Dawniej był bardzo popularny, teraz powraca, w sklepach najczęściej można go kupić przed świętami. Być może dlatego, że jest idealną parą dla śledzia.

Nie tylko korzennymi nutami podkreśla smak ryby, ale też podkręca jej zdrowotne właściwości. Bo olej rydzowy ma aż 40 proc. kwasów omega-3, takich jakie znajdziesz w śledziu. Koniecznie jedz go na zimno i trzymaj w chłodnym, ciemnym miejscu.  

Jak smażyć?

• Zanim położysz rybę czy mięso na patelni, sprawdź, czy olej się porządnie nagrzał. Zimny tłuszcz bardziej wnika w potrawę.
Nie dodawaj świeżego tłuszczu podczas smażenia. Resztki starego, które są na patelni, przyśpieszą rozkład tego, który dolałaś.
Nie smaż na użytym już oleju. Powstałe wcześniej niezdrowe substancje wnikną w potrawę.

DobrA mąkA

Bez niej bułek nie upieczesz. Nie zrobisz świątecznego makowca ani uszek. Święta kochają mąkę pszenną. Dzięki największej zawartości glutenu sprawia, że ciasto staje się elastyczne lub puchate i wyrośnięte. To dlatego klasyczne ciasto na uszka czy babę powinno być pszenne. Jednak zamiast kupować uniwersalną, dobierz mąkę do potrawy. Jeśli użyjesz nieodpowiedniej, może okazać się, że ciasto na pierogi nie będzie się kleić, a biszkopt upiecze się twardy jak deska.

Jak sprawdzić, czy mąka jest świeża?

Jeżeli jest zwietrzała, ciasto po prostu nie wyrośnie, a z chleba zrobi się zakalec. Dobra pszenna powinna ładnie pachnieć zbożem i być kremowobiała. Nie mogą w niej występować smugi w różnych odcieniach. Stara szarzeje i staje się gorzkawa.

W pełnoziarnistej muszą być widoczne kawałeczki otrąb.  Uwaga, mąka pełnoziarnista może się zepsuć już po miesiącu, dwóch! To dlatego, że ma w sobie więcej tłuszczu, który utlenia się i jełczeje. Ale pszenną też trzymaj w zamkniętym pojemniku. Łatwo pleśnieje, ponadto chłonie obce zapachy.

Mąka Do piernika, na pierogi i ciasteczka:

• Tortowa typ 450 – bardzo drobna, do lekkich biszkoptów.
• Wrocławska lub poznańska typ 500 – zapewnia ciastu dobrą lepkość, idealna na pierogi i naleśniki, ale też do ciast francuskich. Dobra do panierowania ryb.  
• Krupczatka typ 500 – do ciast kruchych, półkruchych, a także do wysypywania blachy pod ciasto.
• Luksusowa typ 550 – do ciast drożdżowych, makowca. Jeśli użyjesz mąki o niższym typie, ciasto urośnie za szybko!
• Makaronowa typ 650 – do ciemnych ciast, pierników.
• Chlebowa typ 750 – do wypieku jasnego chleba.
• Sitkowa typ 1400, graham typ 1850, razowa typ 2000 – do wypieku ciemnego i razowego chleba, kiszenia żuru.



Tekst: Karolina Zawadzka  
Zdjęcia: Shutterstock